کاشی و سرامیک چه تفاوتهایی باهم دارند ؟

تاریخ انتشار : 31 تیر, 1400

منتشر شده در : مقالات

ما بارها با کاشی و سرامیک برخورد داشته‌ایم و یا در منزل و محل کار خود از آنها استفاده کرده‌ایم اما بیشتر ما از تفاوت‌های کاشی و سرامیک به خوبی اطلاعات نداریم . در این نوشته کوتاه سعی می‌کنیم تفاوت بین این دو محصول را بیان نماییم .

کاشی چیست ؟

کاشی به قطعه سنگی مصنوعی گفته می شود که طول و عرض آن تفاوت دارند و ضخامت آن چیزی در حدود چند میلی متر است. یک طرف کاشی، سمت سفالی و استخوان بندی آن است و طرف دیگر یا روی کاشی که لعاب دارد، دارای سطح صیقلی و براق است .

کلمه کاشی (Tile) از کلمه لاتین (Tegula) گرفته شده که مترادف فرانسوی TUILE می باشد به معنای گل پخته سقف و کلمه انگلیسی TILE نیز به معنای پوشش بر روی ساختمان است.

سرامیک چیست ؟

سرامیک نامی است که به کلیه جامدات غیر آلی و غیر فلزی گفته می شود. موادی که از ترکیب خاک رس و فلدسپار (نوعی کانی بلورین است که از سیلیکات آلومینیم و سدیم و پتاسیم و کلسیم تشکیل شده و در سنگ‌های آذرین یافت می‌شود) در حرارت زیاد به دست می آیند و توسط یک توده شیشه مانند انسجام پیدا می کنند، سرامیک نام دارند. سرامیک ها بسیار سخت هستند و غیر حلال و گذارناپذیر می باشند.

کلمه سرامیک (Ceramic) نیز از ریشه یونانی آن یعنی کراموس KERAMOS گرفته شده به معنی سفالگری Potiery و چیزی که سوخته شود.

اما معمولا در گویش عامیانه به کاشی‌هایی که روی دیوار کار می‌شود «کاشی» و به کاشی‌هایی که در کف ساختمان کار می‌شود «سرامیک» می‌گویند.

تفاوت کاشی با سرامیک

تفاوت اصلی کاشی با سرامیک در میزان استحکام آن است . کاشی به دلیل ظرافت بیشتر و وزن پرس کمتر در بدنه کار می‌شود ولی سرامیک به دلیل پرس سنگین‌تر و استحکام بالاتر در کف کار می‌شود.
مقاومت کاشی در برابر فشار، سرما و گرما کم است و برای محیط‌های بسته و دیوارهایی که از پشت رطوبت ندارند استفاده می‌شود . کاشی به خاطر درصد جذب آب بالایی که نسبت به سرامیک دارد برای کار کردن بر روی دیوار و ارتفاع مناسب و راحت‌تر است.

مقاومت سرامیک در برابر فشار، سرما و گرمای شدید و رطوبت نسبت به کاشی بیشتر است و به همین دلیل برای کف کاربرد دارند. اما نوع خاصی از سرامیک به نام پرسلان را می‎توان در محیط‌های باز نیز استفاده کرد. جذب آب سرامیک بسیار کم و پرسلان در حدود صفر است. به همین دلیل استفاده آنها بر روی دیوار و ارتفاع کار بسیار سختی است.
پس با توجه به کاربرد مورد نظر خود ، در انتخاب کاشی و سرامیک برای دقت کنید.

تفاوت ظاهری کاشی با سرامیک

کاشی و سرامیک از لحاظ ظاهری شباهت های زیادی با هم دارند هرچند با تقاوت های ظاهری که با هم دارند هم از یکدیگر قابل تشخیص اند. گِل سرامیک معمولا به دلیل پخت بیشتر پررنگ‌تر است، همچنین ضخامت سرامیک‌ها نسبت به کاشی بیشتری است.

روش های سرامیک کاری

احتمالا براتون پیش اومده که برای انتخاب پوشش کف منزل یا محل کارِتون به مشکل خورده باشین. کاملاً حق دارین. به دلیل اینکه امروزه انقدر تنوع محصولات زیاد شده که انتخاب کار سختی شده. ما در این مقاله قصد داریم شما رو با سرامیک و انواع اون آشنا کنیم. با ما همراه باشین.

سرامیک چیست و چجوری ساخته میشه؟

سرامیک در واقع نوعی کاشی است که به عنوان پوشش کف و یا دیوار در بعضی فضاها مورد استفاده قرار میگیره. ریشه واژه سرامیک از واژه یونانی “Keramikos ” گرفته شده است که در فارسی به معنای سفال‌گری است.

برای ساخت سرامیک‌ها معمولا مواد خام مثل: خاک رس، کائولینت، اکسید آلومینیوم، کاربید سیلیکون، کاربید تنگستن و موارد خالص دیگر رو با آب مخلوط کرده و خمیر بدست اومده رو در قالب‌‌ می‌ریزن، سپس در دستگاه خشک‌کن‌ می‌گذارن تا مواد خشک بشن ، در نهایت اونها رو در کوره‌‌های کاشی پزی حرارت‌ می‌دهند.

همچنین اغلب سرامیک‌ها یک لایه روکش لعابی‌ دارن که این لعاب‌ها‌ می‌تونه ضد آب، تزئینی، براق، رنگی و … باشند.

سرامیک کاری و انواع روش های اجرای سرامیک چیست؟

برای اجرای سرامیک کف، زیرسازی اهمیت زیادی داره. تراز کردن، شیب بندی و چسبندگی ملات نقش مهمی در سرامیک کاری دارن. در ادامه در مورد انواع روش های سرامیک کاری صحبت می کنیم.

اگه میخوای کابینت خونه رو هم عوض کنی، بهترین نکات قیمت گیری کابینت و قیمت روز انواع کابینت اینجاست:

مشاهده قیمت ها

نصب سرامیک کف به چهارروش انجام میشه:

1- روش ملاتی برای نصب سرامیک

این روش از قدیمی ترین روش های سرامیک کاری است. در این روش ماسه و سیمان و آب رو ترکیب میکنن تا ملاتی خمیری به دست بیاد. همزمان با پهن کردن ملات، سرامیک هم اجرا میشه. البته قبل از شروع کار، کروم‌بندی انجام میشه تا شیب به درستی اجرا بشه.

2- روش ملاتی و دوغابی (ترکیبی)

در این روش ابتدا سطح با ملات ماسه سیمان به ضخامت 3 سانتیمتر پر میشه. سپس با شمشه و تراز، سطح صاف و یا در صورت وجود کفشور، شیبدار اجرا میشه. با گذشت زمان و سفت شدن ملات، دوغاب روانی از سیمان سفید روی سطح ریخته و سرامیک نصب میشه.

3- روش چسبی برای نصب سرامیک

این روش مثل اجرای ملات و دوغاب است با این تفاوت که به جای دوغاب از چسب استفاده میشه. در روش سرامیک کاری با چسب، در بیشتر مواقع ابتدا سطح موزاییک شده و سپس سرامیک با چسب اجرا میشه.

4- روش خشکه (شاسی کشی) برای نصب سرامیک

به دلیل اینکه روش ملات و دوغاب در نما قابل استفاده نیست از روش اجرای خشک (شاسی کشی) استفاده میشه. سرامیک ها در نمای خشک به وسیله گیره هایی به صورت پنهان یا نمایان به شاسی متصل میشن. این روش ایمن است و در مقابل زلزله و شرایط جوی مقاوم بوده.

اگه میخوای کابینت خونه ات رو عوض کنی،قیمت روز کابینت و نکات مهم در مورد قیمت گیری کابینت رو اینجا ببیبن:

نکات قیمت گیری

سرامیک کاری دیوار مشابه کاشی کاری انجام میشه .

نکات مهم در سرامیک کاری چیست؟

• میزان پِرت سرامیک (معمولاً 10 درصد) رو در نظر بگیرین.
• ابتدا جایی که میخواین سرامیک کنین رو اندازه گیری کنین.
• در سرامیک کاری کف معمولاً 75 درصد کار مربوط میشه به مقدمات و کفسازی. پس در این مرحله نهایت دقت رو بکنین تا کار با کیفیت بشه.
• ابتدا همه قطعات رو کنار هم بچینین و سپس سراغ قسمت هایی که نیاز به برشکاری دارن برید.
• از شابلون برای برش سرامیک استفاده کنین.
• پیش از ریختن دوغاب به سرامیک ها اجازه بدین که 24 ساعت استراحت کنن.

سرامیک کاری، حرفه ای سخت است که نیاز به آموزش داره. نوع پوشش و کیفیت اجرای کف منزل ما نقش مهمی در زیبایی داره پس باید کار رو به دست متخصص بسپرین.

مزایای سرامیک چیست؟

برای پوشش کف و دیوار مصالح مختلفی وجود دارن مثل کاشی، سرامیک، پارکت، موزاییک، کاغذ دیواری و … اما در بین این موارد سرامیک به دلایلی انتخاب مناسبتری است. در ادامه شما رو با این دلایل آشنا می کنیم.

• طول عمر بالایی داره. سرامیک در مقایسه با سایر کفپوش ها عمر بیشتری میکنه.
• مقاوم است. به همین دلیله که از سرامیک برای کف پاساژها که تردد زیادی داره استفاده میشه. البته که بهتره از نوع یک لعاب سایشی کار بشه تا خطر سُر خوردن کم بشه.

• رنگ سرامیک تغییر نمیکنه. بسیاری از کفپوش ها در برابر عوامل مختلف مثل نور خورشید، مواد شیمیایی و … مقاوم نبوده و دچار تغییر رنگ میشن. به همین دلیله که میشه از سرامیک برای محیط‌های باز استفاده کرد. در سرامیک کاری دیوار حیاط میشه از سرامیک با این خاصیت استفاده کرد.

• به لحاظ بهداشتی مناسبتره. آلودگی و کثیفی به راحتی از روی سرامیک پاک میشه.
• در مقابل حرارت مقاومه. به دلیل اینکه سرامیک مثل کاشی تحت حرارت بالا تولید میشه در برابر آتش سوزی مقاوم است.

انواع سرامیک چیست؟

سرامیک ها بر اساس ظاهر، جنس، درجه سختی، اندازه و … به انواع مختلفی تقسیم میشن. اینکه از چه نوع سرامیکی استفاده کنین به کاربری فضای مورد نظر، سلیقه و بودجه‌ی شما بستگی داره.

در ادامه انواع سرامیک رو بر اساس معیارهای مختلف بررسی میکنیم.

معیار شماره 1: انواع سرامیک از نظر جنس

سرامیک ها از نظر جنس به دو نوع:

1- سرامیک پرسلان

اگه میخوای کابینت خونه رو عوض کنی، قیمت روز کابینت مدنظرت رو از بهترین کابینت سازهای شهرت بگیر

استعلام قیمت رایگان

2- سرامیک غیر پرسلان، تقسیم میشن.

سرامیک های پرسلان از خاک رس تصفیه شده، ماسه خیلی ریز، پودر فلدسپار در دما و فشار بالا ساخته شده‌اند. در حالی است که سرامیک‌های غیر پرسلان از خاک رس تصفیه نشده و برخی افزودنی‌های معدنی در دما و فشار کمتر از سرامیک‌های پرسلانی ساخته میشن.

سرامیک های پرسلانی به دلیل تحمل فشار و دمای بالاتر، تخلخل کمتری داره در نتیجه لکه گیری کمتر و به دنبال اون قیمت بالاتری داره.

معیار شماره 2: انواع سرامیک از نظر ظاهر

سرامیک ها از نظر ظاهر به دو نوع:

1- مات

2- براق ، تقسیم میشن.

براق بودن سرامیک به نوع لعاب و پرداختی که بر روی سطح انجام شده بستگی داره.

بسته به کاربری فضا و سلیقه صاحب خونه، انتخاب انجام میشه. اما باید توجه بشه که سرامیک های براق، لغزنده هستند و مناسب برخی فضاها مثل سرویس بهداشتی نیست.

معیار شماره 3: انواع سرامیک از نظر درجه سختی

سرامیک ها با توجه به میزان خاک رس و دما و فشاری که در فرآیند تولید تحمل می کنند، از نظر سختی به پنج گروه تقسیم بندی میشن. سرامیک های با درجه سختی پایین (درجه 1) در برابر رطوبت، سایش، رفت و آمد و …. بسیار حساس هستند. از این سرامیک ها باید در فضاهای با رفت و آمد کم مثل حموم و سرویس مهمان استفاده بشه. در مقابل سرامیک های با درجه سختی بالا (درجه 5) در برابر عوامل مقاوم بوده و تا سالیان سال عمر میکنه.

اگه میخوای کابینتت رو عوض کنی، قیمت دقیق کابینت رو از کابینت ساز حرفه ای بگیر! فقط کافیه ثبت درخواست کنی!

قیمت گیریِ رایگان

معیار شماره 4: انواع سرامیک از نظر ابعاد

ابعاد سرامیک کف با توجه به طرح و نوع کاشی انتخاب میشه. در سبک های کلاسیک معمولاً از سرامیک های کوچک استفاده میشه در حالی که در سبک های مدرن، سرامیک با ابعاد بزرگ مثل 80 در 80 یا 60 در 60 کاربرد بیشتری داره. ابعاد استاندارد سرامیک در بازار عبارتند از:

• ۲۰ در ۲۰ سانتی‌متر
• ۲۵ در ۲۵ سانتی‌متر
• ۳۰ در ۳۰ سانتی‌متر
• ۳۰ در ۶۰ سانتی‌متر
• ۳۰ در ۹۰ سانتی‌متر
• ۴۰ در ۴۰ سانتی‌متر
• ۴۰ در ۸۰ سانتی‌متر
• ۴۰ در ۱۰۰ سانتی‌متر
• ۵۰ در ۵۰ سانتی‌متر
• ۶۰ در ۶۰ سانتی‌متر
• ۶۰ در ۱۲۰ سانتی‌متر
• ۸۰ در ۸۰ سانتی‌متر

سرامیک کاری مدرن یعنی چی؟

امروزه در اجرای سرامیک دیگه از طرح های ساده و همیشگی کمتر استفاده میشه. برای فضاهای بزرگ سعی میکنن از طرح های CNC کمک بگیرن تا طرح از سادگی خارج بشه و به فضا جلوه بده.

یک نمونه دیگه از سرامیک کاری مدرن، ایجاد خطای دید در کفسازی است. یک کارخانه تولید کاشی و سرامیک در انگلستان اخیراً با ایجاد طرح خطای دید در کف خبرساز شده. در تصویر زیر با این نوع سرامیک کاری از دویدن در راهرو جلوگیری شده.

شرایط اجرا و نگهداری سرامیک چیست؟

حداقل تا 3 روز بعد از اجرای سرامیک نباید بهش ضربه وارد بشه.

اگه قصد تعویض کابینت داری، کابینت سازهای معتبر شهرت رو بهت معرفی میکنیم تا ازشون قیمت بگیری و انتخاب کنی

درخواست رایگان

اجرای سرامیک در دمای زیر 5 درجه سانتیگراد مناسب نیست. سرامیک کاری در هوای سرد به ملات آسیب میزنه و کیفیت کار رو میاره پایین.

آب دادن به سرامیک به گیرش بهتر ملات کمک میکنه.

تفاوت کاشی و سرامیک چیه؟

کاشی از دو قسمت تشکیل شده. بخش اول شامل قسمت اصلی و استخوان بندی و بخش دوم لعاب کاشی که ماده ای شیشه ای است.

به کاشی هایی که لعاب روی اونها از جنس سرامیک است، کاشی سرامیکی گفته میشه. تفاوت اصلی کاشی و سرامیک در استحکام است. کاشی به دلیل ظرافت و وزن پرس کمتر در بدنه و سرامیک به دلیل وزن پرس بالاتر و استحکام بیشتر در کف کار میشه.

قیمت اجرای سرامیک چقدر است؟

قیمت اجرای سرامیک به عوامل مختلفی بستگی داره. معمولا محاسبه قیمت به صورت متری و براساس هر متر مربع از سطحی است که سرامیک میشه. پرت و دور ریز هم در نظر گرفته میشه.

ابعاد سرامیک در تعیین قیمت اجرا تاثیر داره. هر چه ابعاد بزرگتر باشه اجرا سریعتر انجام میشه و هزینه پایین میاد.

زمان نصب یک عامل مهم دیگه در تعیین قیمت است. بعضی فضاها دسترسی سختی دارن و نیازه که زمان زیادی رو براش صرف کرد که این عامل در قیمت نهایی محسوب میشه.

در صورتی که سطح زیر کار مناسب نباشه و نیاز به تعمیرات خاص داشته باشه، قیمت اجرای سرامیک متفاوته.

اگه کار کابینت هم داری، توی لینک زیر میتونی قیمت انواع کابینت و نکات قیمت گیری رو ببینی:

اطلاعات بیشتر

به کار گرفتن تیم حرفه ای سرامیک کار میتونه تاثیر به سزایی در کم شدن هزینه ها داشته باشه. به دلیل اینکه پرت کار کمتر میشه.

در جدول زیر قیمت حدودی اجرای سرامیک ارائه شده است.

عنوانحداقل قیمت (تومان)حداکثر قیمت (تومان)

سرامیک کاری 30*30، 60*60، 30*60 چسبی40،00045،000

سرامیک کاری 80*80، 100*100 چسبی50،00055،000

سرامیک کاری 30*30، 60*60، 30*60 با زیرسازی و پودر خشک ملاتی100،000165،000

سرامیک کاری 80*80، 100*100 با زیرسازی و پودر خشک ملاتی115،000170،000

قیمت ها در جدول بالا شامل دستمزد هستند و هزینه مصالح در نظر گرفته نشده است.

کلام آخر

با مطالعه این مقاله متوجه شدیم که سرامیک کاری، حرفه ای سخت و پیچیده است که نیاز به مهارت و آموزش داره. در صورتی که میخواین فضایی رو سرامیک کاری کنین بهتره که از یک متخصص کمک بگیرین تا هم هزینه هاتون کم بشه و هم کیفیت کارِتون بره بالا.

کربنات سدیم چیست؟

کربنات سدیم چیست ؟

کربنات سدیم (Sodium carbonate) با نام تجاری سودا اش (Soda ash) ترکیبی غیرآلی با فرمول شیمیایی Na2CO3 است. کربنات سدیم به شکل کریستال یا پودر سفید یا بی رنگ با نقطه ذوب 851ºC و جرم مولکولی 105.988 گرم است. به دو دسته ی سبک و سنگین تقسیم بندی می شود. این ترکیب معدنی در صنایع غذایی، تصفیه آب و تولید مواد شیمیایی مانند شوینده ها کاربرد دارد.

تفاوت سدیم کربنات سبک و سنگین چیست ؟

کربنات سدیم به دو دسته سبک و سنگین تقسیم بندی می شود که هر دو شکل آن کاربردهای متفاوتی دارند. این دو ترکیب به لحاظ شیمیایی تفاوتی در ساختار مولکولی خود ندارند و از این لحاظ کاملا یکسان هستند. تنها تفاوت آن ها در چگالی و اندازه کریستال های آن ها و در واقع خواص فیزیکی شان است. نوع سبک این محصول یک پودر ریز سفید رنگ است که بوی خاصی ندارد و چگالی آن نصف فرم سنگین آن است و در حدود 77/0 گرم بر لیتر است. کربنات سدیم سبک حاوی کمتر از 0.5 درصد سدیم کلرید نیز هست. بیشترین کاربردهای کربنات سدیم سنگین به عنوان ماده جامد است، به خصوص در ساخت شیشه و کاشی و سرامیک. استفاده از سدیم کربنات سبک به طور سنتی به عنوان ماده شیمیایی در محلول مورد نیاز است. به طور کلی، حدود 50٪ از کل تولید سدیم کربنات در ساخت شیشه و مربوط به نوع سنگین آن بوده، 18٪ در ساخت سایر مواد شیمیایی و 10٪ در صابون ها و مواد شوینده و باقی آن در صنایع غذایی و دارویی استفاده می شود.

فرایند تولید کربنات سدیم سبک

سودا اش از طریق روش های زیر تولید می شود:

1. روش لبلان (روش قدیمی)
2. تولید از نمک معمولی
3. از محلول سیاه قلیایی حاصل از پسماند خمیر کاغذ

از زمانی که روش اول تولید از سولفات سدیم کاملا منسوخ شد، روش دوم فقط در تولید انبوه مورد استفاده قرار می گیرد. در روش تولید دوم ، NaCl با محلول آمونیاک ، دی اکسید کربن و آب وارد عمل می شود. امروزه در ایران تولیدکنندگانی مانند کاوه ، مراغه ، فیرزوآباد ، سمنان و … فعال هستند.

تولید به روش سولوی

این روش به دلیل ارزان بودن و استفاده از مواد خامی که به فراوانی در دسترس هستند برای تولید سدیم بی کربنات و Sodium carbonate به صورت گسترده مورد استفاده قرار می گیرد . مواد خام مورد نیاز برای انجام این فرآیند عبارتند از:

• آمونیاک
• کربن دی اکسید
• آب
• محلول غلیظ آب نمک

تهیه کربنات سدیم از جوش شیرین

جوش شیرین یا همان سدیم بی کربنات را با حرارت دادن در یک اجاق به مدت یک ساعت می توان به این ترکیب تبدیل نمود. حرارت دادن باعث می شود تا کربن دی اکسید و آب از آن خارج شوند. واکنش شیمیایی این فرآیند به صورت زیر است :

2NaHCO3 (S) → Na2CO3 (S) + CO2 (g) + H2O (g)

تولید از پساب خمیر کاغذ

روش سوم که استفاده از خمیر کاغذ می باشد فقط در تولید محدود و مقیاس کم کاربرد دارد ، در این روش سودا اش از پسماند خمیر کاغذ و صنایع کاغذ سازی، تهیه می گردد و در مقایسه با روش های دیگر ارزان تر می باشد.

در اثر گداختن قلیای مصرف شده ی حاصل از عملیات خمیر کاغذ، ماده ی جامدی به دست می آید که ترکیبات اصلی آن شامل کربنات های سدیم، سدیم سولفید(Na2S) و سولفات سدیم می باشد که حدود 60 درصد آن تنها شامل کربنات سدیم است. این ماده را به یک مخزن حل کننده می ریزند و آنرا معمولا در درجه حرارت 780-870 درجه ی سانتی گراد به صورت محلول آبکی در می آورند. محلول فوق را در سطوح فلزی خنک می کننده تا به شکل ذرات جامد ریز و گداخته شده تبدیل گردد.سپس این ذرات را با کمک آسیاب، خرد می کنند.

عمل سرد کردن و تبدیل آن به حالت جامد به وسیله ی آسیاب کردن محلول آبکی Soda ash و Na2S به دست می آید که آن را به مخزن نگهداری منتقل می کنند تا بعدا به برج استخراج کننده ی جامد-مایع پمپ شود.

Na2S در حین شست و شو جدا شده و سودا اش نیز در پایین برج جمع می شود. نمودار جریان تولید سودا اش از پساب خمیر کاغذ به شرح زیر می باشد:

• خالص سازی و بازیافت

این ماده به صورت مایع را به طور پیوسته به داخل یک جدا کننده نظیر سانتریفیوژ می ریزند تا مواد جامد از آن جدا گردد. محلول بالای برج که غنی از Na2S می باشد را به مخزن کربناته کردن ، جهت ایجاد واکنش با دی اکسید کربن و تولید سولفید هیدروژن و سدیم کربنات پمپ می کنند.

محلول آبکی حاوی سدیم کربنات را خارج می کنند و با محصول موجود در پایین برج مخلوط می کنند. سپس آنرا سانتریفیوژ و خشک می کنند تا Sodium carbonate بازیافت گردد.

استخراج این ماده شیمیایی از منابع معدنی مانند ترونا( تری سدیم هیدروژن دی کربنات دی هیدرات) و نفلین (نوعی کانی) است. که بزرگترین منابع و ذخایر ترونا در برخی کشورها مانند آمریکای شمالی وجود دارد. کربنات سدیم ترکیه نیز از منبع ترونا تامین می گردد.

تولید کربنات سدیم سنگین

این ماده شیمیایی بعد ازاختلاط کربنات سدیم سبک با آب و قرار گرفتن در فرآیند هیدراسیون تشکیل مونو هیدرات می دهد. در پروسه خشک شدن و از دست دادن آب (دهیدراته)، کریستال های کربنات سدیم به جای می ماند.

کاربرد های کربنات سدیم

نوع سبک تر آن طبیعتا چگالی کمتری دارد و نوع سنگین تر آن، چگال تر است. از نوع سبک این ماده در صنعت نفت و گاز و تصفیه آب کاربردی است و نوع سنگین آن در صنعت تولید مواد شیمیایی استفاده می شود.

به طور کلی این محصول جدا از سنگین و سبک بودن در تولیدات گوناگونی از جمله:

• سیلیکات سدیم
• شیشه و سرامیک
• رنگدانه ی آبی لاجوردی
• پاک کننده های پودری
• بی کرومات ها

مورد استفاده قرار می گیرد.

• کاربرد سدیم کربنات سنگین

مهم ترین و اصلی ترین کاربرد این ماده در تولید شیشه است. برای ذوب سیلیس خالص به دمای حداکثر 2000 درجه ی سانتیگراد نیاز می باشد ، بنابراین اکثر تولید کنندگان با مخلوط کردن ماسه خام با 18٪ سودا اش (Na2CO3) در هزینه های سوخت صرفه جویی می کنند.کربنات افزوده شده نقطه ی ذوب را پایین می آورد و به شکل گیری بهتر شیشه کمک می کند، اما سدیم اضافه شده باعث می شود سیلیس به آرامی در آب حل شود. افزودن حدود 10٪ سنگ آهک (CaCO3) به دلیل وجود کلسیم موجب می شود تا شیشه مقاوم تر گردد.

کاربرد سدیم کربنات سبک

• کاربرد سدیم کربنات خوراکی در صنایع غذایی:

در صنایع غذایی از این محصول (E500) بعنوان تنظیم کننده میزان ترشی و پایدار کننده استفاده میشود. همچنین عامل جایگزین برای قلیایی کردن به خصوص در چوب شور به جای NaOH به کار می رود. از کاربردهای دیگر آن برای تهیه سریع تر ماکارونی نیز می توان اشاره نمود. سودا اش در تولید بستنی چوبی نیز بکار میرود. احساس خنکی که هنگام خوردن بستنی به ما دست میدهد ( زمانی که بستنی با بزاق دهان خیس میشود) به دلیل واکنش گرماگیر بین این ماده و اسید ضعیف است که منجر به تولید کربن دی اکسید می شود.

• تصفیه آب

از این ماده بعنوان یک افزودنی رایج در مخازن شهری جهت خنثی سازی اثر اسیدی و کلر استفاده میشود

در ازمایشگاه های شیمی به دلیل پایدار بودن و سهولت در اندازگیری دقیق به عنوان عامل اصلی تیتراسیون اسید و باز شناخته میشود. از مصارف خانگی آن می توان به عنوان نرم کننده آب در شست و شوی لباس ها اشاره کرد.

• کاربرد در آب استخر

یکی از مشکلاتی که در آب بسیاری از استخرها به وجود می آید تنظیم نبودن pH است. تنظیم نبودن اسیدیته علاوه بر مشکلاتی که می تواند برای پوست و سایر اجزای در تماس با آب به وجود آورد، می تواند عملکرد موادی را که به منظور ضدعفونی، تنظیم سختی و … به اب افزوده می شوند را نیز تخت تاثیر قرار دهد.

• ساخت سایر مواد شیمیایی:

از کربنات سدیم برای تولید بیکربنات سدیم استفاده می شود. همچنین در تهیه بوراکس و بی سولفیت سدیم نیز از این ترکیب استفاده می شود.

• تهیه مواد شوینده:

این ماده به علت خواص آنتی باکتریال و پاک کنندگی و همچنین خاصیت امولسیون کنندگی که دارد به حل شدن شوینده و جلوگیری از رسوب کمک می کند. در تهیه صابون های و مایعات ظرفشویی و پودرهای لباسشویی برای ایجاد کف بیشتر و از بین بردن لکه ها استفاده می شود. همچنین در شامپوها به عنوان تنظیم کننده pH و در تولید خمیر دندان کیفیت پاک کنندگی و رفع جرم دندان را بالا می برد. این ماده شیمیایی برای تنظیم PH شامپو نیز به کار می رود.

• از بین بردن سختی آب:

از آنجایی که آب سخت دارای یون هایی محلول همچون کلسیم و منیزیوم است، از سدیم کربنات سبک برای نرم کردن آب استفاده می شود. چرا که سدیم کربنات و کربنات منیزیوم در آب نامحلول هستند.

• ساخت سایر مواد شیمیایی:

از کربنات سدیم در تولید بی کربنات سدیم به کار می رود. می توان از این ماده در آتش خاموش کننده ها استفاده کرد. همچنین در تهیه بوراکس (خرید بوراکس) و بی سولفیت سدیم نیز از این ترکیب استفاده می شود. در فرآیند تولید پنبه نیز جهت خنثی کردن سولفوریک اسید بسیار کاربرد دارد.

سایر کاربردها :

• تنظیم کننده اسیدیته
• الکترولیز
• تولید کاغذ
• تیتراسیون اسید و باز
• از بین بردن لکه های موجود در روغن و الکل
• ضد رسوب
• آجرپزی

یکی از بهترین راه ها برای تنظیم اسیدیته استفاده از ترکیباتی شیمیایی است که بتوانند باز یا اسید موجود در آب را خنثی نمایند. در صورت اسیدی بودن آب استخر از کربنات سدیم استفاده می شود. این ماده در تماس با اسیدها آن را خنثی نموده و گاز کربن دی اکسید تولید می نماید. در ادامه به نحوه عملکرد و مکانیسم واکنش این ترکیب با اسید کلریدریک و اسید سولفوریک بیشتر خواهیم پرداخت:

واکنش های رایج کربنات سدیم :

1. واکنش سدیم کربنات با اسید کلریدریک

هنگامی که این دو ماده با یکدیگر واکنش می دهند مقادیر بسیار زیادی، گاز کربن دی اکسید، آب و نمک خوراکی تولید می شود. در اثر ترکیب شدن این دو ماده با یکدیگر، دو مولکول HCl اتم های هیدروژن خود را به کربنات سدیم می دهند. این عمل باعث تولید کربونیک اسید با فرمول شیمیایی H2CO3 می شود. سدیم موجود در سدیم کربنات نیز با یون های کلرید موجود در اسید هیدروکلریدریک ترکیب شده و تولید سدیم کلراید یا همان نمک خوراکی می کند. کربونیک اسید نیز که ماده ای ناپایدار است ، به کربن دی اکسید و آب تجزیه می شود.

این واکنش با توجه به اینکه توانایی حذف اسید کلریدریک را دارد، در مصارف صنعتی جایی که قصد حذف اسید اضافی و یا به تعادل رساندن با کم کردن مقدار اسید را دارند مورد استفاده قرار می گیرد. انجام این واکنش در خانه و بدون داشتن تجهیزات مناسب توصیه نمی شود.

2. واکنش با اسید سولفوریک

این واکنش نیز به ترتیب زیر اتفاق می افتد منجر به تولید سولفات سدیم، کربن دی اکسید و آب می شود. در این واکنش نیز کربن دی اکسید به صورت گازی از محیط واکنش خارج می شود.

Na2CO3 + H2SO4 → Na2SO4 + CO2 + H2O

مضرات کربنات سدیم

در صورت حمل نامناسب و یا نشت تصادفی، می تواند خطراتی را برای سلامتی و ایمنی به وجود آورد. استنشاق کربنات سدیم می تواند اثراتی نامطلوب مانند تحریک سیستم تنفسی، سرفه، تنگی نفس و ورم ریوی به وجود آورد.

تماس چشمی می تواند باعث آسیب دائمی به قرنیه و سوختگی شود. اگر در خانه و یا سایر محیط ها از این ماده استفاده می کنید مطمئن شوید در معرض گرد و غبار آن قرار نگیرید. خطرات ذکر شده ایجاب می کنند که سدیم کربنات باید با احتیاط مورد استفاده قرار گیرد.

• ایمنی حمل و کمک های اولیه

برای حفظ سلامتی خود در هنگام تماس و کار با سدیم کربنات از عینک، دستکش، پوشش آزمایشگاهی و ماسک استفاده کنید. در صورت قرار گرفتن در معرض آن حتما از مراقبت های پزشکی استفاده کرده و موارد زیر را به عنوان کمک های اولیه انجام دهید:

تفاوت سدیم کربنات و جوش شیرین

از لحاظ شیمیایی این دو ترکیب بسیار به یکدیگر نزدیک هستند. فرمول شیمیایی سدیم کربنات Na2CO3 است و فرمول شیمیایی سدیم بی کربنات NaH2CO3 است. هر دو ترکیباتی یونی هستند و هنگامی که در آب حل می شوند یون مثبت Na و یون منفی کربنات آزاد می کنند. علاوه بر این سدیم بی کربنات یون مثبت هیدروژن نیز آزاد می کند.

هر دو ماده به صورت پودر سفید جامد هستند و در تماس با پوست حساسیتی ایجاد نمی کنند، اما در تماس با چشم و یا بلع می توانند مشکلاتی را به وجود آورند. سدیم کربنات عموما در تولید شیشه و سایر مواد شیمیایی به کار برده می شود، اما سدیم بی کربنات بیشتر در آشپزی ، تمیزکاری و … کاربرد دارد.